خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





مفاد کتیبه های آسوری 2


    ﺗﯿﺮﻫﺎى اﯾﺸﺎن ﺗﯿﺰ و ﺗﻤﺎﻣﻰ ﮐﻤﺎنﻫﺎى اﯾﺸﺎن زده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺳﻢﻫﺎى اﺳﺒﺎن اﯾﺸﺎن ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻨﮓ ﺧﺎرا و ﭼﺮخﻫﺎى اﯾﺸﺎن ﻣﺜﻞ ﮔﺮدﺑﺎد ﺑﺸﻤﺎر ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ. ﻏﺮّش اﯾﺸﺎن ﻣﺜﻞ ﺷﯿﺮ ﻣﺎده، و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﯿﺮان ژﯾﺎن ﻏﺮّش ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد ..... و اﮔﺮ ﮐﺴﻰ ﺑﺰﻣﯿﻦ ﺑﻨﮕﺮد، اﯾﻨﮏ ﺗﺎرﯾﮑﻰ و ﺗﻨﮕﻰ اﺳﺖ و ﻧﻮر در اﻓﻼك آن ﺑﻈﻠﻤﺖ ﻣﺒﺪل ﺷﺪه». ﭼﻮن ﮐﯿﻤﺮىﻫﺎ از ﻣﺮدﻣﺎن آرﯾﺎﻧﻰ ﺑﻮدهاﻧﺪ، آﻣﺪن آﻧﻬﺎ ﺑﺂﺳﯿﺎى ﻏﺮﺑﻰ ﺟﺰو ﻫﻤﺎن ﺳﯿﻞ آرﯾﺎﻧﻰ اﺳﺖ، ﮐﻪ از ﺷﻤﺎل ﺑﻄﺮف آﺳﯿﺎى ﻏﺮﺑﻰ از ﻗﺮون ﻗﺒﻞ ﺷﺮوع ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺗﺎ اﯾﻦ زﻣﺎن اﻣﺘﺪاد داﺷﺖ. از ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى آﺳﻮرى ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﯿﺸﻮد، ﮐﻪ ﻣﺎدﯾﻬﺎ ﺧﯿﻠﻰ ﭘﯿﺶ از ﮐﯿﻤﺮﯾﻬﺎ ﺑﺼﻔﺤﺎت ﻣﺠﺎور آﺳﻮر آﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ. ﺑﺎرى ﭘﺎدﺷﺎه وان (ارﮔﯿﺸﺘﻰ) ﺑﺎ زﺣﻤﺎت زﯾﺎد ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺧﻮد را از ﮐﯿﻤﺮﯾﻬﺎ دﻓﺎع ﮐﺮد، ﺑﻌﺪ ﻗﺴﻤﺘﻰ از اﯾﻦ ﻣﺮدم ﺑﺂﺳﯿﺎى ﺻﻐﯿﺮ رﻓﺖ و ﻗﺴﻤﺖ دﯾﮕﺮ ﺑﻄﺮف ﺟﻨﻮب رواﻧﻪ ﮔﺮدﯾﺪه در ﻣﺎنّ «1» ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪ و در اﯾﻨﺠﺎ دوﻟﺘﻰ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮐﺮد، ﮐﻪ ﺗﻮرﯾﮥ آﻧﺮا (اﺷﮓﻧﺎز) ﻧﺎﻣﯿﺪه، زﯾﺮا (آﺷﮑﻮز) را ﭘﺴﺮ ﺟﻮﻣﺮ ﻣﯿﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ. در ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى آﺳﻮرى ﻫﻢ اﺳﻢ اﯾﻦ ﻣﺮدم را اﺷﮑﻮزا ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ. ﺑﻌﺪ، ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ از ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى دوﻟﺖ وان دﯾﺪه ﻣﯿﺸﻮد، (روﺳﺎى دوم) ﭘﺴﺮ (ارﮔﯿﺸﺘﻰ) ﺑﺮاى ﺣﻔﻆ ﻣﻤﻠﮑﺖ وان از ﮐﯿﻤﺮﯾﻬﺎ، اﺳﺘﺤﮑﺎﻣﺎﺗﻰ ﺑﻨﺎ ﮐﺮده (اﯾﻦ ﮐﺘﯿﺒﻪ از ﮐﺸﻔﯿﺎت ﻫﯿﺌﺖ آﻟﻤﺎﻧﻰ اﺳﺖ و در ﻣﺤﻠﻰ ﻣﻮﺳﻮم ﺑﻪ (ﺗﭙﺮاخﻗﻠﻌﻪ) ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه). ﻣﻤﻠﮑﺖ وان ﺑﺎ ﺟﺪ و ﺟﻬﺪ ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎﻧﺶ از ﮐﯿﻤﺮﯾﻬﺎ ﻣﺤﻔﻮظ ﻣﺎﻧﺪ، وﻟﻰ ﭘﺲ از آن ﻧﻮﺑﺖ آﺳﻮر رﺳﯿﺪ، ﺗﻮﺿﯿﺢ آﻧﮑﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ آﺳﻮر ﺣﯿﺪﯾﻦ (در ﺣﺪود 672 ق. م) ﭘﺮ اﺳﺖ از ﺟﻨﮓﻫﺎى آﺳﻮرﯾﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﺮدﻣﺎﻧﻰ آرﯾﺎﻧﻰ، ﮐﻪ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﻓﺸﺎر ﺑﻪ ﻧﯿﻨﻮا آورده ﻣﯿﺨﻮاﻫﻨﺪ آﺳﻮر را ﻣﻨﻬﺪم ﮐﻨﻨﺪ. ﻣﻮرﺧﯿﻦ ﻓﺸﺎر ﻣﺮدﻣﺎن آرﯾﺎﻧﻰ را ﺑﻪ آﺳﻮر در اﯾﻦ زﻣﺎن ﺗﺸﺒﯿﻪ ﮐﺮدهاﻧﺪ ﺑﻔﺸﺎرى، ﮐﻪ ﻣﺮدﻣﺎن ژرﻣﻨﻰ ﯾﺎزده ﻗﺮن ﺑﻌﺪ ﺑﺎﻣﭙﺮاﻃﻮرى روم ﻏﺮﺑﻰ دادﻧﺪ. ﻧﺘﯿﺠﻪ در ﻫﺮ دو ﺟﺎ ﯾﮑﻰ ﺷﺪ، ﭼﻪ دوﻟﺖ آﺳﻮر در 606 ق. م از ﭘﺎى درآﻣﺪ، ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ اﻣﭙﺮاﻃﻮرى ﻣﺰﺑﻮر ﻫﻢ در 476 م. ﻣﻨﻘﺮض ﺷﺪ. آﺳﻮر ﺣﯿﺪﯾﻦ، ﮐﻪ ﻓﺎﺗﺢ ﻣﺼﺮ و در ﺗﻤﺎم آﺳﯿﺎى ﻏﺮﺑﻰ ﺣﮑﻤﺮان ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻮد (ﻧﯿﻤﻪ اول ﻗﺮن ﻫﻔﺘﻢ ق. م) از وﺣﺸﺖ اﯾﻦ ﻣﺮدﻣﺎن ﺑﺮ ﺧﻮد ﻣﯿﻠﺮزﯾﺪ و از ﺧﺪاﯾﺎن آﺳﻮر ﯾﺎرى ﻣﻰﻃﻠﺒﯿﺪ. در اﺑﺘﺪاء ﺑﻮاﺳﻄﻪ ﺟﺪاﺋﻰ ﻃﻮاﺋﻒ آرﯾﺎﻧﻰ از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺂﻧﻬﺎ ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪى داﺷﺖ و ﺣﺘﻰ ﺗﺎ ﮐﻮه دﻣﺎوﻧﺪ ﺗﺎﺧﺖ، وﻟﻰ دﯾﺮى ﻧﮕﺬﺷﺖ، ﮐﻪ آرﯾﺎﻧﻬﺎ ﻣﺘﺤﺪ ﺷﺪﻧﺪ و ﻗﺎﺋﺪى در ﻣﯿﺎن آﻧﻬﺎ ﭘﯿﺪا ﺷﺪ، ﺗﻮﺿﯿﺢ آﻧﮑﻪ (ﮐﺸﺎترﯾﺖ) ﻣﺎدى ﺑﺎ ﮔﺮوﻫﻰ از ﻣﺎدﯾﻬﺎ، ﮐﯿﻤﺮﯾﻬﺎ، ﻣﺎﻧّﻰﻫﺎ و ﺳﮑﺎﻫﺎ ﺑﻘﻠﻌﻪ (ﮐﻰﺷﺎﺷﻮ) ﮐﻪ در دل ﺻﻔﺤﻪ (ﭘﺎرﺳﻮا) واﻗﻊ ﺑﻮد، ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺮد «1» ﻣﺎدﯾﻬﺎ در ﺗﺤﺖ اداره اﻣﯿﺮ ﺧﻮد (ﻣﺎﻣﻰﺗﯿﺎرش) ﺑﻮدﻧﺪ و ﺳﮑﺎﻫﺎ ﺑﺴﺮﮐﺮدﮔﻰ (ﺳﭙﺎﮐﺎ) ﻧﺎﻣﻰ. ﺳﮑﺎﻫﺎى دﯾﮕﺮ، ﮐﻪ از ﻃﺎﯾﻔﻪ (ﺳﺎﭘﺎردا) و ﺑﺴﺮدارى ﺷﺨﺼﻰ (دوﺳﺎنﻧﺎ) ﻧﺎم ﺑﻮدﻧﺪ، ﺑﺎﺳﮑﺎﻫﺎى ﻣﺰﺑﻮر اﺗﺤﺎد داﺷﺘﻨﺪ. در ﺗﻮرﯾﮥ ﻃﺎﯾﻔﻪ (ﺳﺎﭘﺎردا) را (ﺻﻨﺎرد) ﻧﺎﻣﯿﺪهاﻧﺪ (ﮐﺘﺎب ﻋﻮﺑﺪﯾﺎ- ﺟﻤﻠﻪ 20). آﺳﻮر ﺣﯿﺪﯾﻦ، ﭼﻮن ﻗﻮت آﻧﺎن را دﯾﺪ، در اﺑﺘﺪاء از ﺟﻨﮓ ﺗﺮﺳﯿﺪ و ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﺬاﮐﺮات آﻧﻬﺎ را ﻣﻼﯾﻢ ﮐﻨﺪ، وﻟﻰ ﮐﺸﺎترﯾﺖ، ﭼﻮن ﺧﻮد را ﻗﻮى ﻣﯿﺪاﻧﺴﺖ، ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدات ﭘﺎدﺷﺎه آﺳﻮر را ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺖ و ﭘﺲ از ﺟﻨﮕﻰ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮرد، زﯾﺮا ﻫﻨﻮز ﻣﻮﻗﻊ اﻧﻬﺪام آﺳﻮر ﻧﺮﺳﯿﺪه ﺑﻮد. ﺑﺮ اﺛﺮ اﯾﻦ ﺷﮑﺴﺖ (672 ق. م) اﺗﺤﺎد ﻃﻮاﯾﻒ آرﯾﺎﻧﻰ ﺑﻬﻢ ﺧﻮرد. آﺳﻮر ﺣﯿﺪﯾﻦ از اﯾﻦ ﺷﮑﺴﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮده ﺳﮑﺎﻫﺎﺋﻰ را، ﮐﻪ در آذرﺑﺎﯾﺠﺎن دوﻟﺘﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮐﺮده ﺑﻮدﻧﺪ، ﺑﻄﺮف ﺧﻮد ﺟﻠﺐ ﮐﺮد و دﺧﺘﺮ ﺧﻮد را ﺑﭙﺎدﺷﺎه آﻧﻬﺎ (ﺑﺎرﺗﺎﺗﻮى) ﻧﺎم داد (ﻫﺮودوت اﺳﻢ اﯾﻦ ﭘﺎدﺷﺎه را ﭘﺮوتﺛﻰﯾﻮس ﻧﻮﺷﺘﻪ) «2» ﺑﺮ اﺛﺮ اﯾﻦ اﺗﺤﺎد آﺳﻮر ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺟﻠﻮ ﮐﯿﻤﺮىﻫﺎ را ﺑﮕﯿﺮد و آﻧﻬﺎ ﺑﻄﺮف آﺳﯿﺎى ﺻﻐﯿﺮ رﻓﺘﻨﺪ. از ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺬﮐﻮره ﺻﺮﯾﺤﺎ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﯿﺸﻮد، ﮐﻪ در ﻧﯿﻤﻪ اول ﻗﺮن ﻫﻔﺘﻢ ق. م، در ﻃﺮف ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻰ اﯾﺮان دوﻟﺖﻫﺎى ﺳﮑﺎﺋﻰ و ﻣﺎدى وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و اﯾﻨﻬﺎ ﮔﺎﻫﻰ ﺑﺎﻫﻢ ﺑﺮ ﺿﺪ آﺳﻮر ﻣﺘﺤﺪ ﻣﯿﺸﺪﻧﺪ، وﻟﻰ آﺳﻮر در ﻣﯿﺎن آﻧﻬﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻔﺎق ﮐﺮده اﺿﻤﺤﻼل آﺳﻮر را ﺑﻪ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﻣﻰاﻧﺪاﺧﺖ. راﺟﻊ ﺑﻪ (ﮐﺸﺎترﯾﺖ) ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻰآﯾﺪ، ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ اﺳﻤﻰ ﻧﺒﻮده، ﺑﻠﮑﻪ ﭘﺎدﺷﺎه را ﻣﺎدﯾﻬﺎ ﮐﺸﺎترﯾﺖ ﻣﻰﮔﻔﺘﻨﺪ، زﯾﺮا دارﯾﻮش اول در ﮐﺘﯿﺒﻪ ﺑﯿﺴﺘﻮن در ﺑﺎب ﺷﻮرش ﻣﺎد ﮔﻮﯾﺪ «ﻓﺮورﺗﯿﺶ ﻧﺎﻣﻰ ﯾﺎﻏﻰ ﺷﺪ و ﺑﻤﺮدم ﮔﻔﺖ، ﻣﻦ ﮐﺸﺎت رﯾﺘﻢ از دودﻣﺎن ﻫﻮوخﺷﺘﺮ» (ﺳﺘﻮن دوم ﺑﻨﺪ 5 ﮐﺘﯿﺒﻪ ﺑﺰرگ). از ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى آﺳﻮرى ﺑﺎز ﻣﺴﺘﻔﺎد ﻣﯿﺸﻮد، ﮐﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ در 674 ق. م آﺳﻮر ﺣﯿﺪﯾﻦ ﺑﻄﺮف ﻣﺸﺮق راﻧﺪه و اﻣﯿﺮ ﻣﺤﻠﻰ را ﺑﺎ اﺗﺒﺎع او اﺳﯿﺮ ﮐﺮده. ﺑﻌﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ اﯾﻦ ﻓﺘﺢ ﺳﺎﯾﺮ اﻣﯿﺮان ﻣﺎد ﺑﺎ ﻫﺪاﯾﺎى زﯾﺎد، ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت از اﺳﺒﻬﺎى ﻣﺎدى و ﻻﺟﻮرد ﺑﻮد «1»، ﺑﻪ ﻧﯿﻨﻮا رﻓﺘﻪ ﺣﻤﺎﯾﺖ ﺳﻠﻄﺎن آﺳﻮر را درﺧﻮاﺳﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ. از اﯾﻦ ﺑﺒﻌﺪ ﺣﺪود آﺳﻮر از ﻣﺎد ﻫﻢ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺼﻔﺤﺎت ﻣﺠﺎور آن از ﻃﺮف ﻣﺸﺮق اﻣﺘﺪاد ﯾﺎﻓﺖ. از ﻗﺮاﺋﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻰآﯾﺪ، ﮐﻪ در اﯾﻦ زﻣﺎن ﺣﺪود دوﻟﺖ آﺳﻮر از ﻃﺮف ﻣﺸﺮق ﺑﻪ ﮐﻨﺎر ﮐﻮﯾﺮ ﺑﺰرگ (ﻟﻮت) رﺳﯿﺪه ﺑﻮد و آﺳﻮرىﻫﺎ اﯾﻦ ﺣﺪ را آﺧﺮ دﻧﯿﺎ ﺗﺼﻮر ﻣﯿﮑﺮدﻧﺪ. در اﯾﻦ ﻋﻬﺪ، ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮش راﺟﻊ ﺑﺰﻣﺎﻧﻰ اﺳﺖ، ﮐﻪ دوﻟﺖ ﺑﺰرگ ﻣﺎد ﻫﻨﻮز ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻧﺸﺪه ﺑﻮد، ﺣﺪود اراﺿﻰ ﻣﺎدىﻧﺸﯿﻦ، ﻣﻮاﻓﻖ آﻧﭽﻪ از ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى آﺳﻮرى ﺑﺮﻣﻰآﯾﺪ، ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻮده: وﻻﯾﺖ ﻫﻤﺪان، آذرﺑﺎﯾﺠﺎن، ﻗﺴﻤﺘﻰ از ﮐﺮدﺳﺘﺎن و ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎه. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﻣﺎد در اﯾﻦ ﻋﻬﺪ از ﻃﺮف ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻰ دوﻟﺖ آرارات ﺑﻮد و ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ آﻧﺮا ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در ﻓﻮق ذﮐﺮ ﺷﺪ وان ﻣﻰﻧﺎﻣﯿﺪﻧﺪ. از ﻃﺮف ﺟﻨﻮب ﻣﺎدىﻫﺎ ﺑﺎ ﮐﻠﺪه و ﻋﯿﻼم ﯾﺎ ﺑﺎ ﻣﺘﺼﺮﻓﺎت آﻧﻬﺎ ﻫﻤﺠﻮار ﺑﻮدﻧﺪ. ﺑﻌﺪﻫﺎ وﻗﺘﯿﮑﻪ دوﻟﺖ ﻣﺎد ﻗﻮت ﯾﺎﻓﺖ ﺣﺪود ﺧﻮد را ﺗﻮﺳﻌﻪ داد ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در ذﯾﻞ ﺑﯿﺎﯾﺪ. از ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﺎﺑﻞ و ﻋﯿﻼم روﺷﻦ اﺳﺖ، ﮐﻪ ﺻﻔﺤﺎﺗﻰ از ﻗﺴﻤﺖ ﻏﺮﺑﻰ ﻓﻼت اﯾﺮان در ﺗﺤﺖ ﺳﻠﻄﻪ و ﻧﻔﻮذ ﺑﺎﺑﻞ ﺑﻮد و، وﻗﺘﻰ ﮐﻪ آﺳﻮر ﻗﻮت ﻣﻰﯾﺎﻓﺖ، اﯾﻦ ﺻﻔﺤﺎت و وﻻﯾﺎت ﻣﺎد در ﺗﺤﺖ ﺗﺴﻠﻂ آﺳﻮر درﻣﯿﺎﻣﺪ. از اﯾﻨﺠﺎ ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ، ﮐﻪ ﺳﮑﻨﻪ اﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖﻫﺎى ﻓﻼت اﯾﺮان در ﻣﺪت ﻗﺮون ﻋﺪﯾﺪه ﺑﺎ اﺧﻼق و ﻋﺎدات و ﺗﻤﺪن ﺑﺎﺑﻠﻰ و آﺳﻮرى آﺷﻨﺎ ﺷﺪه در ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ آن درآﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ. اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺑﺮاى ﻓﻬﻢ ﺑﻌﺾ ﺗﻔﺎوتﻫﺎ، ﮐﻪ در ﻗﺮون ﺑﻌﺪ ﺑﯿﻦ آرﯾﺎﻧﻬﺎى ﻏﺮﺑﻰ و ﺷﺮﻗﻰ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯿﺸﻮد، اﻫﻤﯿﺖ دارد و ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ درﻧﻈﺮ داﺷﺖ، ﮐﻪ ﮐﻮﻫﻬﺎ و ﺟﺎﻫﺎى ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﺻﻔﺤﺎت ﻏﺮﺑﻰ ﻓﻼت اﯾﺮان ﺑﺮاى ﺳﮑﻨﻪ ﻣﺎد و ﻏﯿﺮه ﭘﻨﺎهﮔﺎﻫﻬﺎﺋﻰ از ﻇﻠﻢ و ﺟﻮر آﺳﻮرﯾﻬﺎ ﺑﻮد، ﻫﺮ زﻣﺎن ﻣﻮﻗﻊ و ﻓﺮﺻﺘﻰ ﺑﺪﺳﺖ آﻧﻬﺎ ﻣﯿﺎﻓﺘﺎد، ﺑﺮ ﺿﺪ آﺳﻮر ﻗﯿﺎم ﻣﯿﮑﺮدﻧﺪ و ﻗﺸﻮنﮐﺸﻰﻫﺎى ﭘﻰدرﭘﻰ آﺳﻮرﯾﻬﺎ ﺑﺎﯾﻦ ﺻﻔﺤﺎت، ﺧﺮاب ﮐﺮدن ﺷﻬﺮﻫﺎ، ﻧﺎﺑﻮد ﺳﺎﺧﺘﻦ اﻫﺎﻟﻰ، ﺑﺮدن اﺳﺮاى زﯾﺎد ﺑﺎ اﯾﻦ ﻣﻘﺼﻮد ﺑﻌﻤﻞ ﻣﯿﺎﻣﺪ، ﮐﻪ اﻫﺎﻟﻰ را ﺿﻌﯿﻒ و ﻧﺎﺗﻮان ﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ ﻓﺸﺎرﻫﺎ و ﺻﺪﻣﺎت ﺑﺎﻻﺧﺮه ﻣﺎدﯾﻬﺎ را ﺑﺨﻮد آورده ﻣﺘﺤﺪ ﮐﺮد، از اﯾﻦ زﻣﺎن دوﻟﺘﻬﺎى ﮐﻮﭼﮏ ﻣﻠﻮك اﻟﻄﻮاﺋﻔﻰ ﻣﺎد ﺑﻬﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻨﺪ و ﺑﻨﺎى دوﻟﺖ ﺑﺰرگ ﻣﺎد ﮔﺬارده ﺷﺪ.


    خدای بزرگ است اهورامزدا
    این مطلب تا کنون 5 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : آﺳﻮر ,ﻏﺮﺑﻰ ,آﻧﻬﺎ ,دوﻟﺖ ,آﺳﻮرى ,ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى ,ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى آﺳﻮرى ,آﺳﻮر ﺣﯿﺪﯾﻦ ,ﻃﺎﯾﻔﻪ ﺳﺎﭘﺎردا ,ﻣﯿﺎن آﻧﻬﺎ ,ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻰ ,
    مفاد کتیبه های آسوری 2

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر